แปลงปี พ.ศ. ↔ ค.ศ. (รวม จ.ศ. ร.ศ. ม.ศ. และปีนักษัตร)
พ.ศ. = ค.ศ. + 543 และ ค.ศ. = พ.ศ. − 543 เช่น ค.ศ. 2026 คือ พ.ศ. 2569 ส่วนศักราชอื่นเทียบจาก พ.ศ. ได้ว่า จ.ศ. = พ.ศ. − 1181, ร.ศ. = พ.ศ. − 2324 และ ม.ศ. = พ.ศ. − 621 ปีนักษัตรหาจาก (ค.ศ. − 4) หาร 12 เอาเศษ: 0 ชวด … 6 มะเมีย … 11 กุน ดังนั้น ค.ศ. 2026 เป็นปีมะเมีย (ม้า) ข้อควรระวัง: ก่อน พ.ศ. 2484 ปีไทยเริ่ม 1 เมษายน วันที่ในเดือน ม.ค.–มี.ค. จึงมี พ.ศ. น้อยกว่าสูตรอยู่ 1 ปี
ประวัติการคำนวณ (เก็บในเครื่องนี้)
วิธีใช้แปลง พ.ศ. เป็น ค.ศ.
- เลือก “เฉพาะปี” แล้วกรอกปีพร้อมระบุว่าเป็น พ.ศ. ค.ศ. จ.ศ. ร.ศ. หรือ ม.ศ.
- หรือเลือก “วันที่เต็ม” แล้วเลือกวันที่จากปฏิทิน เพื่อดูวันที่แบบไทยพร้อมวันในสัปดาห์และปีนักษัตร
- อ่านผลลัพธ์ทุกศักราช วิธีคิด และตารางปีใกล้เคียง กด “คัดลอก” หรือ “ลิงก์” เพื่อแชร์
สูตรแปลงศักราช
พ.ศ. = ค.ศ. + 543 · ค.ศ. = พ.ศ. − 543
| ศักราช | สูตรจาก พ.ศ. | ตัวอย่าง (พ.ศ. 2569) | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|---|
| คริสต์ศักราช (ค.ศ.) | พ.ศ. − 543 | ค.ศ. 2026 | สากล เอกสารต่างประเทศ หนังสือเดินทาง |
| จุลศักราช (จ.ศ.) | พ.ศ. − 1181 | จ.ศ. 1388 | จารึก พงศาวดาร และปฏิทินโหราศาสตร์ |
| รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ.) | พ.ศ. − 2324 | ร.ศ. 245 | เอกสารราชการสมัยรัชกาลที่ 5–6 (ร.ศ. 108–131) |
| มหาศักราช (ม.ศ.) | พ.ศ. − 621 | ม.ศ. 1948 | จารึกสมัยสุโขทัยและก่อนหน้า |
ปีนักษัตร หาจากเศษของ (ค.ศ. − 4) ÷ 12: 0 ชวด, 1 ฉลู, 2 ขาล, 3 เถาะ, 4 มะโรง, 5 มะเส็ง, 6 มะเมีย, 7 มะแม, 8 วอก, 9 ระกา, 10 จอ, 11 กุน
ตัวอย่างการคำนวณ
โจทย์: เกิด ค.ศ. 1999 คือ พ.ศ. อะไร ปีนักษัตรอะไร
- พ.ศ. = 1999 + 543 = พ.ศ. 2542
- (1999 − 4) ÷ 12 = 166 เศษ 3 → ปีเถาะ (กระต่าย)
- ร.ศ. = 2542 − 2324 = 218 (เทียบตามสูตร เพราะเลิกใช้ ร.ศ. ไปตั้งแต่ พ.ศ. 2455)
โจทย์: เอกสารเก่าลงวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482 ตรงกับ ค.ศ. อะไร
ปีไทยสมัยนั้นเริ่ม 1 เมษายน เดือนกุมภาพันธ์จึงเป็นช่วงปลายปี พ.ศ. 2482 ซึ่งคาบเกี่ยว ค.ศ. 1939–1940 วันที่นี้จึงตรงกับ 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1940 (ไม่ใช่ 1939 ตามสูตร −543)
ทำไมวันที่ก่อน พ.ศ. 2484 ต้องระวัง
เดิมประเทศไทยขึ้นปีใหม่วันที่ 1 เมษายน (ก่อนหน้านั้นคือวันสงกรานต์หรือขึ้น 1 ค่ำเดือน 5) ปี พ.ศ. หนึ่งจึงคร่อมปี ค.ศ. สองปี เช่น พ.ศ. 2482 เริ่ม 1 เมษายน 1939 และจบ 31 มีนาคม 1940 รัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามประกาศให้ปี พ.ศ. 2483 สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 1940 (ปีนั้นจึงมีเพียง 9 เดือน) และเริ่ม พ.ศ. 2484 วันที่ 1 มกราคม 1941 เป็นต้นมา
- วันที่ 1 เม.ย. – 31 ธ.ค. ก่อน พ.ศ. 2484: ใช้สูตร ค.ศ. + 543 ได้ตามปกติ
- วันที่ 1 ม.ค. – 31 มี.ค. ก่อน ค.ศ. 1941: พ.ศ. ในเอกสารสมัยนั้น = ค.ศ. + 542
- โหมด “วันที่เต็ม” ของโปรแกรมนี้แปลงกรณีพิเศษนี้ให้อัตโนมัติพร้อมแสดงทั้งสองค่า
ศักราชที่ไทยเคยใช้
- มหาศักราช (ม.ศ.) รับมาจากอินเดีย เริ่ม พ.ศ. 621 พบในจารึกสมัยสุโขทัย
- จุลศักราช (จ.ศ.) เริ่ม พ.ศ. 1181 ใช้ในราชการสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ และยังใช้ในปฏิทินโหราศาสตร์จนทุกวันนี้
- รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ.) นับจากปีสถาปนากรุงเทพฯ พ.ศ. 2325 เป็น ร.ศ. 1 รัชกาลที่ 5 ทรงให้ใช้ในราชการตั้งแต่ ร.ศ. 108 (พ.ศ. 2432) และรัชกาลที่ 6 ทรงประกาศเมื่อ พ.ศ. 2455 (ร.ศ. 131) ให้ใช้ พ.ศ. แทนตั้งแต่ พ.ศ. 2456
- พุทธศักราช (พ.ศ.) ไทยนับปีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานเป็น พ.ศ. 0 จึงต่างจากศรีลังกาและพม่าที่นับเป็น พ.ศ. 1 ทำให้ปี พ.ศ. ของประเทศเหล่านั้นมากกว่าไทยอยู่ 1 ปี
ตารางปีนักษัตร 12 ปี
| นักษัตร | สัตว์ | ค.ศ. ล่าสุด | พ.ศ. |
|---|---|---|---|
| ชวด | หนู | 2020, 2032 | 2563, 2575 |
| ฉลู | วัว | 2021, 2033 | 2564, 2576 |
| ขาล | เสือ | 2022, 2034 | 2565, 2577 |
| เถาะ | กระต่าย | 2023, 2035 | 2566, 2578 |
| มะโรง | งูใหญ่ (มังกร) | 2024, 2036 | 2567, 2579 |
| มะเส็ง | งูเล็ก | 2025, 2037 | 2568, 2580 |
| มะเมีย | ม้า | 2026, 2038 | 2569, 2581 |
| มะแม | แพะ | 2027, 2039 | 2570, 2582 |
| วอก | ลิง | 2028, 2040 | 2571, 2583 |
| ระกา | ไก่ | 2029, 2041 | 2572, 2584 |
| จอ | สุนัข | 2030, 2042 | 2573, 2585 |
| กุน | หมู | 2031, 2043 | 2574, 2586 |
ตามประเพณี ปีนักษัตรเปลี่ยนเมื่อขึ้นปีใหม่ไทย (สงกรานต์) หรือตรุษจีน ไม่ใช่ 1 มกราคม ผู้ที่เกิดช่วงต้นปีจึงอาจนับเป็นนักษัตรของปีก่อนหน้าในทางโหราศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
พ.ศ. 2569 ตรงกับ ค.ศ. อะไร
ค.ศ. 2026 (2569 − 543) และเป็นปีมะเมีย (ม้า)
ค.ศ. 2000 คือ พ.ศ. อะไร
พ.ศ. 2543 (2000 + 543) ปีมะโรง และเป็นปีอธิกสุรทินที่มี 366 วัน
ทำไม พ.ศ. ของไทยต่างจากพม่าและศรีลังกา
ไทยเริ่มนับ พ.ศ. 1 หลังปรินิพพานครบ 1 ปี ส่วนพม่า ศรีลังกา และกัมพูชานับปีปรินิพพานเป็น พ.ศ. 1 ปี พ.ศ. ของประเทศเหล่านั้นจึงมากกว่าไทย 1 ปี (ค.ศ. + 544)
ร.ศ. 112 คือ พ.ศ. และ ค.ศ. อะไร
ร.ศ. 112 = พ.ศ. 2436 (112 + 2324) = ค.ศ. 1893 เป็นปีที่เกิดวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 กับฝรั่งเศส
เกิดเดือนมกราคม พ.ศ. 2482 ตรงกับ ค.ศ. อะไร
ค.ศ. 1940 ไม่ใช่ 1939 เพราะสมัยนั้นปีไทยเริ่ม 1 เมษายน เดือนมกราคม–มีนาคมจึงเป็นช่วงท้ายของปี พ.ศ. ส่วน พ.ศ. 2483 เป็นปีพิเศษที่มีเพียง 9 เดือน (1 เม.ย. – 31 ธ.ค. 1940) จึงไม่มีเดือนมกราคม–มีนาคมเลย ใช้โหมดวันที่เต็มเพื่อตรวจสอบ